هنوز گریه ی خود را به خنده پنهان کن
بخند……گرچه تو با خنده هم غم انگیزی

هنوز به یاد دارم که داشتم یک سریال تلویزیونی نگاه میکردم، اگر اشتباه نکنم سردار جنگل بود، که دو سرباز دهاتی ایرانی در اوج جنگ داشتند با هم گپ میزدند و میخواستند سیگاری را که از یک خارجی گرفته بودند بکشند و یکی به دیگری گفت “لامسب این خارجی ها توتونشون هم بوی عطر میده”. نمیدونستم چرا هیچ وقت این جمله از یادم نمیرفت در صورتی که در فیلم شاید خیلی جمله کمرنگی بود ولی بخوبی معنی غربزدگی را میرساند.

مسلما غرب زدگی به معنی آشنایی با عادات و رسوم مللی که در آن مکان سکنی میگزینی نیست بلکه به معنی شرم داشتن از ابراز وجود است؛ ابراز فرهنگ خود است؛ به هر دلیلی که میخواهد باشد.
غرب زده را روشنفکران ما از جمله جلال آل احمد، شریعتی و دیگران بخوبی و شفاف تعریف کرده اند. جالب اینجاست که همه ما قبل از اینکه پا به این مکان بگذاریم فکر میکنیم خوب ما که مبرا خواهیم بود و مبتلا نخواهیم شد چون خوب میفهمیم غرب زده یعنی چه. ابتدای امر هم شروع میکنیم از ایراد گرفتن به آدمهای دور و برمون.

ابتدا شروع میکنیم به آداب و رسوم این مملکت آشنا بشویم و مدتی بعد چون حوصله توضیح به افراد نداریم که علت کارهایمان چیست و یا فرهنگمان چگونه است ترجیح میدهیم کارهایی بکنیم شبیه آنان که کمتر سئوال انگیز باشد. صبح قهوه میخوریم، در رستورانها اسم غذاهای خارجی خیلی خوب میبریم و ترکیبات آنها را خوب یاد میگیریم؛ حتی اگر عادت به عصرانه خوردن نداشته باشیم این کار را میکنیم اونهم در فلان جای مرسوم؛ یا مثلا اسم خود یا بچه مان را جوری بگذاریم که متوجه نشوند که ما ….
اینها را شاید بتوان آثار اولیه بروز غرب زدگی نامید. البته همه مان به نوعی عادت داریم این قضیه را کتمان کنیم و خوب هم این کار را انجام میدهیم. وقتی مهاتما گاندی به این کشور پا گذاشت اصلا خجالت نکشید که بز خود را با خود همراه بیاورد ولی ما از نرفتن به سر میز … و نبودن با دوستان خارجی مان در هر جا که باشد خجالت میکشیم و ترجیح میدهیم که فرهنگ و منش و روش خود را قربانی بودن با آنان بکنیم و ذلیل وار به دنبال آنان برویم و با لهجه غلیظ آنان صحبت کنیم و بجای اسم خود اسم خارجی انتخاب کنیم شاید که نفهمند که ما ایرانی هستیم. ما باید که اسم آنها را هر چقدر سخت هم که باشد و رسوم آنها را هر چقدر دشوار هم که باشد دنبال کنیم ولی به آنها اجازه میدهیم که به راحتی ما را به هر مسیر و منشی که میخواهند ببرند.
فکر میکنم به این میگویند غرب زده شدن. و وای که ما چقدر پنهان ولی زود گاهی غرب زده میشویم. و راه خود را با هزار قدرت عقل توجیه میکنیم. فقط این را میدانم که خیلی شُلیم.
هزاران ساعت فکر و مطالعه را صرف دیدن خوبیهای اینجا و بدیهای خودمان میکنیم که چه بشود؟ بتوانیم به راحتی از این مرحله عبور کنیم و وجدان خود را راضی کنیم از این خیانتی که در حق خودمان میکنیم و شاید که او، یعنی وجدانمان، کور شده و دیگر واقعیت را ندیده و به ما تذکر ندهد.
من خود را در شرف این انتخاب میبینم. مخیرم بین خودکشی معنوی و کنار آمدن با این بیماری، یعنی غرق شدن در آداب و رسوم اینجا که آن وقت شرم حضور نامیدن خود به نام ایرانی تاب مرا میبرد و حتی دیدن آن مرز و بوم برایم کشنده میشود و یا ….
بهرحال واقعا تصمیم سختی است و مبارزه با آن صبر و تحمل بی حدی میخواهد.

ببخشید از لحن تندم، حکایت دارد از تلخی و آشوب درونم.
نوشته قشنگی بود.

پ.ن. من به روزم!